Akar, Montrö tartışmalarına nokta koydu: Üç maddeyi uygulayacağız

Ulusal Savunma Bakanı Hulusi Akar, Rusya ’nın Ukrayna ’ya yönelik saldırısına ilişkin, iki ülkenin de Türkiye ile denizden komşu olduğuna dikkati çekti.

Arzu edilmeyen olayların yaşandığını söyleyen Akar, “Gelişmeleri endişe ve endişeyle peşine düşüp takip ediyoruz. Yaşanan ölümler bizleri üzüyor. Ukrayna ve Rusya ile bizim son derece olumlu ilişkilerimiz var. Komşularımız ilk önce edinmek üzere tüm ülkelerin egemenlik haklarına, sınırlarına, toprak bütünlüğüne saygılıyız, saygılı olmaya devam ediyoruz. Temennimiz bir an önce dostça, diplomatik yollarla birtakım çözümlerin bulunmasıdır” dedi.

MONTRÖ ’NÜN AŞINDIRILMASI KİMSEYE FAYDA SAĞLAMAZ

Rusya ’nın Ukrayna ’nın egemenliğine, toprak bütünlüğüne yapılan bu harekâtı kabul etmelerinin muhtemel olmadığı bildiren Akar, savaşla birlikte gündeme gelen Montrö Boğazlar Sözleşmesi ’yle ilgili konuştu:

–  yıllarca gayet başarılı şekilde Montrö statüsü devam etti. Laf konusu kontrat tüm kıyıdaş ülkelere faydalı olmakla birlikte diğer ülkelerin giriş-çıkışlarını da düzenlemiş vaziyette. Herhangi bir şekilde Montrö ’nün aşındırılması, statükonun bozulması kimseye yarar sağlamaz. Montrö ’nün korunmasında menfaat görüyoruz. Bu çerçevede çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

– Bütün tarafların Montrö ve Montrö ’nün getirdiği kurallara uymasının faydalı olduğunu değerlendiriyoruz. Dileğimiz bir an önce dostane yöntemler ve diplomatik yollarla bu sorunların çözülmesi ve bölgede sulhun, sükunun her yerde hâkim olmasıdır.

İLGİLİ MADDELERİ UYGULAMAYI SÜRDÜRECEĞİZ

– Karadeniz ’e en uzun kıyısı olan ülke olarak bu anlayışı bir prensip biçiminde muhafaza ettik. Bütün görüşmelerimizde Türkiye olarak Karadeniz ’deki barışın, huzurun, güvenli ortamın devam etmesi için çaba gösterdik. Türkiye olarak bugüne değin tüm meselelere bu çerçevede baktık. Bu olayda da aynı şekilde bakıyoruz. Bugüne değin yaptığımız gibi Montrö Boğazlar Sözleşmesi ’nin 19, 20, 21 ’inci maddelerinin uygulamasını sürdüreceğiz.

İŞTE O MADDELER

Madde 19 Savaş zamanında, Türkiye savaşan değilse, savaş gemileri 10. maddeden 18. maddeye değin olan maddelerde belirtilen koşullarla benzer şartlar içinde, Boğazlar ’da tam bir geçiş ve gidiş-geliş (ulaşım) özgürlüğünden yararlanacaklardır.

bununla birlikte, savaşan herhangi bir devletin savaş gemilerinin Boğazlar ’dan geçmesi yasaklanmış olacaktır; şu değin ancak, işbu Sözleşmenin 25. maddesinin tatbik alanına giren durumlarla, saldırıya uğramış bir devlete, Milletler Cemiyeti Misakı çerçevesi içinde üretilmiş, bu Misak ’ın 18. maddesi hükümleri gereğince kütüğe yazılmış (tescil edilmiş) ve yayımlanmış, Türkiye ’yi bağlayan bir ortak yardım andlaşması uyarınca yapılan yardım durumları başkaca kalmaktadır.

Yukarıdaki fıkrada öngörülen kuraldışı durumlarda, 10. maddeden 18. maddeye dek olan maddelerde belirtilen kısıtlamalar uygulanamayacaktır. Yukarıdaki 2. fıkrada konulmuş geçiş yasağına rağmen, Karadeniz ’e kıyıdaş olan ya da olmayan savaşan Devletlere ait olup da bağlama limanlarından ayrılmış yer alan savaş gemileri, bu limanlara dönebilirler. Savaşan devletlerin savaş gemilerinin Boğazlar ’da herhangi bir elkoymaya girişmeleri, teftiş (ziyaret) hakkı uygulamaları ve başka herhangi bir düşmanca eylemde bulunmaları yasaktır.

Madde 20 Savaş zamanında, Türkiye savaşan ise, 10. maddeden 18. maddeye dek olan maddelerin hükümleri uygulanamayacaktır; savaş gemilerinin geçişi konusunda Türk Hükümeti bütünüyle dilediği gibi davranabilecektir.

Madde 21 Türkiye kendisini böylece yakın bir savaş tehlikesi tehdidi karşısında sayarsa, Türkiye ’nin, işbu Sözleşmenin 20. maddesi hükümlerini uygulamağa hakkı olacaktır. Yukarıdaki fıkranın Türkiye ’ye tanıdığı yetkinin Türkiye ’ce kullanılmasından önce Boğazlar ’dan geçmiş olan, bu nedenle bağlama limanlarından bölünmüş bulunan savaş gemileri, bu limanlara dönebileceklerdir.

Bununla birlikle, şu da kararlaştırılmıştır ancak, Türkiye, davranışıyla işbu maddenin uygulanmasına yol açmış olabilecek Devletin gemilerini bu haktan yararlandırmayabilecektir. Türk Hükümeti, yukarıdaki birinci fıkranın kendisine verdiği yetkiyi kullanırsa, Bağıtlı Yüksek Taraflara ve Milletler Cemiyeti Genel Sekreterine bu konuyla ilgili bir ilan gönderecektir.

Milletler Cemiyeti Konseyi, üçte iki başlıca, Türkiye ’nin bu nedenle almış olduğu önlemlerin haklı olmadığına karar verirse, ve işbu Sözleşmenin imzacıları Bağıtlı Yüksek Tarafların çoğunluğu da aynı görüşle olursa, Türk Hükümeti, söz konusu önlemlerle, işbu Sözleşmenin 6. maddesi uyarınca küskün olabilecek önlemleri kaldırmayı yükümlenir.

Yorum yapın

SMM Panel PDF Kitap indir