DİYARBAKIR/ELAZIĞ – Fırat ve Dicle havzasında göçmen kuşların kuraklık nedeniyle rota değiştirdiği belirlendi

DİCLE, DİYARBAKIR (AA) – Uzmanlar iklim değişikliğinin etkisiyle yaşanan kuraklık sebebiyle su kaynaklarında meydana gelen azalmanın kuşların göç rotasını değiştireceği uyarısında bulunuyor.

Kuş türlerinin Afrika, Avrupa ve Asya göç yolu üstünde yer alan Anadolu toprakları, bununla birlikte fazla sayıda türün konaklama ve üreme sahası olma özelliği taşıyor.

Kış aylarını Afrika’daki Nil Nehri kıyısında geçiren leylekler ve çoğu kuş türü, ilkbaharda her tarafta ata yurtlarından olan Dicle ve Fırat havzalarına göç ediyor.

Uzmanlar, elektrik direkleri, yüksek ağaçlar, cami kubbeleri, kayalık alanlar ve sazlıklara kurdukları yuvalarında kuluçkaya yatan ve yumurtadan meydana çıkan yavrularını beslemeye çalışan başta leylekler edinmek üzere onlarca türün küresel kuraklığın beraberinde getirdiği nedenlerle yeterli besine ve su kaynağına ulaşamama riski ile karşılaşabileceğini belirtiyor.

“Gıda bulamayan kuşlar buraları tercih etmeyebilir”

Dicle Vadisi’nde canlı türlerine yönelik bilimsel çalışmalar yürüten Dicle Üniversitesi (DÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Birim Başkanı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Kılıç, AA muhabirine, 1979 yılından beri bölgede incelemeler yaptığını ve yalnızca Hevsel Bahçeleri bölgesinde bir yılda 180 kuş türü saptama ettiklerini söyledi.

Vadinin özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde önemli bir durak olduğunu ve havzasında çoğu gölet bulundurduğunu, böylelikle de yırtıcılardan balıkçıllara değin onlarca türe yaşam alanı sunduğunu açıklayan Kılıç, nehrin taşıdığı su miktarında düşüşün artmasıyla vadiye gelen türlerde de azalma beklendiğini belirtti.

Kılıç, su oranının düşmesiyle, çevresinde beslediği bitki ve canlı organizmaların da azalacağına göze çarpan ederek, “Tabiatta su azaldığı zaman keza su kuşları keza de öteki kuşlar barınabilecekleri, beslenebilecekleri, yavrularını yetiştirebilecekleri alanlardan mahrum kalır. Besin tedarik ettikleri yerler daralacak olursa göçmen türler burayı tercih etmeyebilir.” dedi.

Sonbaharda yağış azlığının o kadar çok yerde kendini gösterdiğini dile getiren Kılıç, “Barajların yapılmış olması Dicle Nehri’ndeki su debisini belirtilmiş bir oranda tutuyor. Fakat bu kuraklık devam ettiği müddetçe ister istemez barajlardan da daha az su bırakılacak. Çünkü daha artı tarım alanlarına veya içme suyuna yönlendirilecek. Dolayısıyla tabiatta su eksik kalacak.” diye konuştu.

“Her bir türe ait birey sayısında önemli azalma var”

Kılıç, Dicle Vadisi’nde her yuvada sıradan 4 ya da 5 yavru gözlemlendiğini fakat kuraklığa tabi olarak uzun yıllar içerisinde buraya gelen leylek sayısında da azalma bekleneceğini anlatarak, şöyle konuştu:

“acilen sayılar kabul edilebilir sınırlar içerisinde. Lakin kuraklık geliyor oysa biz bunu ister istemez önümüzdeki yıllarda bekliyoruz. Dicle Vadisi’nde 100 nesil kuş var. Lakin her bir türe ait birey sayısında önemli azalma var. Buna ait kritik ipuçları da var. Türler çok sayıda bireyle temsil edilirse yaşama şansı bulur lakin biz bunu çok eksik sayıda görüyoruz. Örneğin vaktiyle toylar her yerde vardı. Hemen biz toyları fazla nadir görüyoruz. Çünkü birey sayısı gittikçe azaldı. Birey sayısı azaldıkça o nesil artık orada yaşama şansına kavuşamayacaktır.”

Su kullanımında tasarruf yapılması önerisi

Su kaynaklarının korunmasının önemine değinen Kılıç, suyun çok tasarruflu kullanılması gerektiğini ifade etti.

Var olan su kaynaklarının, özellikle minik derelerin zenginleştirilmesi için bitki örtüsüne ve ağaçlandırmaya yük ve ağırlık verilmesi gerektiğine dikkati çeken Kılıç, “Tarım alanı olan yerlerde ekimden vazgeçilmemeli. Ekimin olduğu yerde havadaki nem oranı artacağı için yağışlara katkısı olacaktır. Tarımda özellikle damlama ve yağmurlama sistemi seçim edilmeli. Yağmur sularını da biriktirmemiz gerekli. Ülkemiz maalesef su zengini bir ülke yok. Bu yüzden suları kirletmeden her zaman kullanmamız gerekiyor. Rüzgar ve güneş enerjisinden de faydalanırsak küresel ısınmayı engelleriz.” biçiminde konuştu.

“Göç yolları gıda zincirine tabi olarak değişiyor”

Fırat Üniversitesi (FÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi İbrahim Akın Temizer, Doğu Anadolu Bölgesi’nin göçmen kuşlar için Afrika, Avrupa ve Asya kıtası üçgeninde manâlı bir göç yolu olduğunu açıklama ederek, Fırat Havzası’nda yer alan Keban Baraj Gölü, Fırat Nehri, Karakaya Baraj Gölü ve Hazar Gölü’nün göçmen kuşların manâlı dinlenme besin ve üreme alanları arasında yer aldığını belirtti.

Temizer, son yıllarda kuraklık ilk kez elde etmek üzere insan faaliyetlerinden kaynaklı ekolojik dengenin bozulması, yiyecek zincirinin azalması ve kuşların hayat alanlarının tahrip edilmesi sonucu bu bölgelerde yerli ve göçmen kuş türlerinde bir azalış laf konusu olduğunu aktararak, şunları kaydetti:

“Geçmişte haziran ayından daha sonra yağmurlar yağmaya başlardı oysa sonradan bu yağmurlar temmuz ve ağustos aylarına sarktı. Haziranda yağmurlarla beraber bölgeye bıldırcınlar göç ederdi. Bu sene bölgeye yağmur yağmadığı için bıldırcın göçleri olmadı. Aynı hadise kınalı keklikte de söz konusu. Kınalı keklikler kuzeyden güneye içten göç ederdi. Allah’tan çiftliklerde üretilen yerli keklikler çoğaldı da popülasyonu korumaya başladılar. Lakin bu hayvanlar da yakın bir vakit zarfında kuzeyden güneye göç edecek. Bu göç yolları da yiyecek zincirine tabi olarak değişiyor.”

“Sulak alanlarda yaşayan kuşların göç ettiğini, bulundukları yerleri terk ettiklerini görüyoruz. Bu hayvanlar kurak bölgelerden suyu azalmayan bölgelere içten göç etmeye başladılar.” diyen Temizer, bunun önlenmesi için sulak alanların korunması, suların iyi kullanılması, çay ve derelerin kirletilmemesi, tarımsal alanda damlama sulama yöntemine mutlaka geçilmesi gerektiğini açıklama etti.

“Kuraklıktan dolayı göç yolları bundan sonradan da değişecek”

Temizer, sözlerini şöyle tamamladı:

“Kuraklıktan dolayı göç yolları bundan sonradan da değişecek. Hayvanlar kendine yeni rotalar, yeni yönler arayacak. Onun için barajlar, göller, sulak alanların suyunun fazla titiz kullanılması gerekmekte. Sular çekildiği veya kuruduğu vakit ayrıca balık popülasyonlarına ayrıca de çevrede yaşayan canlılara büyük ölçüde zarar veriyor. Mutlaka ülkemizde ve dünyada sulak alanların korunması ile ilgili tedbirler alınmalı. Hatta yer altı su kaynaklarımızı da kontrollü bir şekilde uygulamak ve gözetmek zorundayız.”DİYARBAKIR/ELAZIĞ - Fırat ve Dicle havzasında göçmen kuşların kuraklık nedeniyle rota değiştirdiği belirlendi

DİYARBAKIR/ELAZIĞ - Fırat ve Dicle havzasında göçmen kuşların kuraklık nedeniyle rota değiştirdiği belirlendiDİYARBAKIR/ELAZIĞ - Fırat ve Dicle havzasında göçmen kuşların kuraklık nedeniyle rota değiştirdiği belirlendi

Haberi Kaydet



Yorum yapın

SMM Panel