Gerçeklik ve kaygı

author

BÜLENT ARTIST

[email protected]

2021.10.06 08:52

Facebook, Whatsapp ve Instagram kesintisi, bundan böyle dünyada elektriğin olmadığı distopik TV dizilerini anımsattı. Bir panik havası… Ve hemen üretilen danışıklı dövüş teorileri… Şirketlerin yaptığı açıklamalara inanmama eğilimi baskındı, mutlaka her şeyin gerisinde gizlenen bir sır varmış gibi… Zamanlama da ilginçti, ABD’deki Facebook davası, Pandora belgelerinin ortaya çıkışı… Sadece Türkiye’nin değil, dünyanın da endişe ve güvensizlikle başı dertte. Fakat ilginçtir, benzeri geniş yığınlar, bir yandan da bu kaygı ve güvensizliği bilinçdışı bir biçimde arzuluyor gibi…

TEK BAŞINALIK

Sosyal medyayla ilgili yapılan araştırmalar gazetelerde şu şekilde karşılık bulmuştu bir ara: “Amerikalılar tek başına olmaktan korkuyor.” Dün geceki kesinti, böyle bir korkuya niçin olmuş muydu? Fakat aynı araştırmalar, sosyal medyanın yalnızlık duygusunu da daha çıplak ayla getirdiği yönündeydi. İnternet, insanlarda uyarı eksikliğine ve derinleşememeye neden oluyordu, bir yanlamasına tek başınalık korkusunu azaltsa da… Korkuyu azaltmakla, tek başınalığı onarmak ayrı şeylerdi…

BAŞARIDAN KORKU

Sanırım, kapitalizm, herhangi bir arzunun tatmin edilemezliğiyle ilgili durumu böylece güzel kullanıyor dağıtılmış biçimlerde. Mesela dinç hayat takıntısı olan birini düşünelim, ideal kilosuna ulaşsa bile, sözde ulaşamamışçasına aynı kaygıyla yaşamaya devam eder. ya da orgazm olmayı fazla isteyen biri, bununla beraber orgazm olacağı sırada orgazm olmaktan korkup dikkatini dağıtır ve başa döner. Rahatlama, keza istediği, ayrıca de korktuğu bir şeydir. varisi olmak için çok sıkı çalışan bir öğrencinin sınavda panik yapıp başarısız olmasındaki gibi, aslında başarısızlıktan yok başarılı olmaktan korkuyor olabilir kişi. defalarca illa böyledir, tek nedeni budur denemez kuşkusuz, ama başarılı olmaktan, yaratıcılığından, cinsel enerjisinden, ilişki kurmaktan korkabilir birey, çok arzuluyor olsa da, hatta arzusu ne kadar yüksekse korkusu da pek yüksek olabilir.

Vesvese, yaygın olarak bilinenin tersine, sadece bir tatminsizlik hali, kişinin hayatından hoşnut olmadığında hissettiği bir uyarım değildir; jouissance ile acılı karşılaşmaya dair uyarıda bulunan bir duygu, koruyucu kalkandır da… Vesvese, arzuyu canlı kılmaya devam eder. Mesela yaptığı doktora yüzünden yoğun kaygılar yaşamış biri, doktorasını bitirdiğinde bir boşluğa düşebilir, benzeri arzusunu yitirmiş gibi hissedebilir bir süre. Kapitalizm, Lacan’ın herhangi bir dile çevrilmesi zorlama olan jouissance kavramının mantığını çözmüş gibidir. Lacan’dan ya da jouissance kavramından haberdar olmayan biri, hayattaki tüm hedeflerine ulaşmış, onu mutlu edeceğini sandığı bütün ‘mülk’lara, yatlara, arabalara vs. sahip olmuş birinin yaşadığı boşluğu ve acıyı anlamakta zorlanabilir, birincil yapacağı tespit yaşamın derin anlamına dair bir sorun olduğu yönünde olacaktır.

Dijital ya da biyoloji ile ilgili farklı alanlara yönlendirilmiş salgınlarla, güvensizliklerle ve kaygılarla kuşatılmış insanlık, bundan böyle yalnızca ‘kendin ol’ vs güdülenmelerle değil, ‘hayatta kalma’ arayışı içinde bugün. Eğer bundan böyle herkes kendisini ‘beceriksiz’ hissediyorsa ve bugün güvenebileceği herhangi bir otoriteye inanç (bilim, iktidar, devlet, yasalar) kalmadıysa, medya ve sosyal medyada kesintisiz bir öğüt bombardımanı aşağı ve tercih yapma kaygısı içinde pürdikkat yaşamak zorunda. Eskiden uykunun sağlık durumu ve çekicilik için elzem olduğuna dair nasihatlerde doluyken ortalık, derhal uyumanın gereksizliğine dair yazı ve çalışmalarla kuşatılan günümüz insanı, öylesine bir kafa karışıklığı içinde ancak… Bu kafa karışıklığı aşıda da, iklim kriziyle ilgili tartışmalarda da, bitmiş karşımıza çıkıyor. Bu kafa karışıklığı ve endişe, bir yandan iyiye de göze çarpan; çünkü insanlığın otoritelerden egemen bir şekilde gerçeklikle tekrar bono kurma isteğini de gösteriyor, bunun nasıl olacağını henüz bilemese de…

Yorum yapın

SMM Panel PDF Kitap indir